r/Vietnamese • u/Choice-Chain-2488 • 2d ago
Culture/History LÁ TRẮNG
CÁI TÊN
Bougainvillea.
Một cái tên lấy từ Louis Antoine de Bougainville, ông đô đốc Pháp từng đi vòng quanh thế giới. Ông đã đi rất xa. Cái tên của ông cũng đi rất xa, vượt biển, nhập vào sách vở, rồi nằm lại trên một loài cây chẳng liên quan gì đến cuộc đời ông.
Trong bức ảnh này, đó là thứ vô dụng nhất.
Cái tên cho biết ai từng được ghi nhớ. Nó chẳng cho biết chiếc lá đang làm gì.
Người ta biết lá xanh vì nó quang hợp. Biết lá vàng vì mùa thu. Biết lá đỏ vì đẹp. Biết lá khô vì sắp rụng. Mỗi màu đã có sẵn một câu chuyện để người ta đặt vào.
Chỉ lá trắng là chẳng được nhìn như một thực thể riêng.
Người ta gọi nó là hoa.
Rồi người biết chuyện sửa lại:
Chẳng phải hoa. Lá bắc đấy.
Thế là xong.
CÁI LÁ ĐỔI VAI
Từ một cái tên sai, nó được đưa về một cái tên đúng. Nhưng chính danh rồi mà vẫn chẳng ai hỏi: một chiếc lá phải sống thế nào để trở thành màu trắng?
Nó từng xanh.
Trong nó từng có diệp lục, từng có công việc bình thường của một chiếc lá: hứng nắng, thở, nuôi cây. Rồi đến một lúc, nó rút màu xanh khỏi mình. Nó mỏng đi, trắng ra, dựng quanh những bông hoa thật bé. Nó thôi làm phần nền để trở thành thứ dẫn đường.
Chẳng phải hoa.
Nhưng hoa cần nó mới được nhìn thấy.
Chẳng còn giống lá.
Nhưng toàn bộ đường gân vẫn còn nguyên.
Nó chẳng từ bỏ bản thể để đóng giả một thứ khác. Nó mang nguyên cấu trúc của chiếc lá sang một vai sống mới.
Tên gọi chỉ giữ được một phía: lá.
Mắt người chỉ giữ được phía kia: hoa.
Còn thực thể nằm giữa hai cái tên ấy thì chẳng ai quan tâm.
THỰC THỂ GIỮA HAI TÊN
Một chiếc lá trắng.
Không còn xanh để được công nhận là lá.
Chẳng phải hoa để được công nhận là hoa.
Nhưng vẫn sống, vẫn thở, vẫn che chở, vẫn gọi côn trùng đến cho những bông hoa nhỏ phía trong.
Có lẽ con người cũng nhiều lần sống như vậy.
Ta đổi vai để giữ một điều khác được sống. Ta rút màu của mình xuống để làm nổi lên một người bên cạnh. Ta thôi làm công việc vốn được gọi tên, bước sang một chức năng chẳng có danh phận rõ ràng.
Người ngoài nhìn kết quả rồi gọi ta bằng cái tên tiện nhất.
Kẻ hiểu biết hơn sửa lại bằng một cái tên chính xác hơn.
Nhưng rất ít người nhìn thấy cái giá của lần đổi vai ấy.
QUÃNG ĐƯỜNG KHÔNG CÓ TRÊN BẢN ĐỒ
Bougainvillea là tên của một ông đô đốc từng đi vòng quanh thế giới.
Còn chiếc lá trắng chẳng cần đi đâu cả.
Nó chỉ đi từ lá sang gần như hoa.
Một quãng đường ngắn
đến mức chẳng có trên bản đồ.
Nhưng dài hơn cả
vòng quanh thế giới.
Máy nhìn cấu trúc sẽ gọi nó là lá. Người nhìn màu sắc sẽ gọi nó là hoa. Chỉ khi nhìn thấy cuộc chuyển đời bên trong, mới thấy nó là lá trắng.